مهمترین اصل حکومت اسلامی (قسمت دوم)

مهمترین اصل حکومت اسلامی (قسمت دوم)

مهمترین اصل در حکومت اسلامی در زمان غیبت امام ولایت فقیه است . اما چرا حکومت اسلامی ؟

ضرورت حکومت: از آنجایی که انسان موجودی اجتماعی است به طبع  در هر اجتماعی مراوداتی شکل می گیرد و برای جلوگیری از اختلاف و اغتشاش در آن نیازمند یک قانون است و برای اجرای قانون وجود یک حکومت امری الزامی می باشد . البته خوارج وجود حکومت را نفی می کردند و می‏گفتند که هیچ کس جز خداوند حق زمامداری ندارد،      آن چنان که شعار معروفشان «لا حُکْمَ اِلاّللّه « حکومتى جزحکومت‏خدا نیست . امامعلیعلیه السلام در جواب آنها فرمود:

»کلمة حق یراد بها الباطل، نعم لا حکم الا لله، و لکن هؤلاء یقولون لا امرة الا لله و لا بد للناس من امیر بر و فاجر«

سخن حقی است که معنی باطلی از آن اراده شده است. آری، حکم (قانون) مخصوص خداوند است، ولی این گروه(خوارج)می گویند: امارت و رهبری جز برای خدا نیست، در حالی که مردم به امیر ورهبر نیاز دارند، خواه نیکوکار باشد یا بد کار. (یعنی حتی اگر فرمانرواینیکوکار وجود نداشته باشد، وجود فرمانروای ناصالح از هرج و مرج بهتر است) .

انواع حکومت:

از نظر جهان بینی حکومتها به دو دسته تقسیم می شوند

1 – حکومت طاغوت :

در قرآن کریم برخی ویژگی های نظام طاغوتی ترسیم شده است:
 
دیکتاتوری، استبداد و خودکامگی:

در گستره تاریخ، یکی از آفت های بزرگحکومت ها و قدرت های سیاسی استبداد و خودکامگی حاکمان بوده است. استبدادیعنی پیروی از آرای آمیخته با هوا و هوس شخصی که نتیجه طبیعی آن عدم رعایتمصالح افراد جامعه است. شخص مستبد به جای مصالح جامعه به مصلحت خود ویارانش می اندیشد. اشاره کردیم که اندیشمندان فلسفه سیاسی کوشیده اند تا ازتمایل یافتن حکومت به استبداد جلوگیری کنند و در این راستا، پیش گیری ازاستبداد از دو راه امکان پذیر است: یکی قانون و دیگری نظارت عامه مردم. البته در تفکر دینی، علاوه بر این دو راه «تقوا» نیز به عنوان عامل درونیکنترل کننده به شمار می رود. امروزه، در نظام بین الملل نوعی هرج و مرجحاکم است و قدرت های جهانی نوعی استبداد بین المللی را حکمفرما ساخته اند. کشورهای بزرگ گرچه در ظاهر به آزادی مردمشان احترام می گذارند، اما در سطحجهان به آرای مردم اعتنایی ندارند و تعریف حقوق بشر را ساری و منطبق بر آننمی دانند.
 
انحصار طلبی (استئثار) :

دیگر ویژگی حکومت طاغوتی وجاهلی استئثار و خودگزینی یعنی هر چیز خوب را برای خود خواستن است. حضرتعلی ( علیه السلام) می فرمایند: «من ملک استأثر؛ هر کس به حکومت و قدرت میرسد، استئثار (انحصار طلبی) پیشه می کند
انحصار طلبی در مقابل ایثاراست که در نظام اخلاقی اسلام از انفاق برتر است. ایثار ویژگی تربیت شدگانمکتب اهل بیت است: «و یؤثرون علی انفسهم و لو کان بهم خصاصة» طبق فرهنگقرآنی نعمت های الهی، اعم از مادی و معنوی، برای همه انسان هاست: «خلق لکمما فی الارض جمیعا» و هر حرکتی در جهت انحصاری کردن آن امری غیر اسلامیاست. انحصار طلبی حکام اولا موجب تقدم مصالح شخصی بر مصالح عامه می شود وثانیا موجب سریان این خصلت ناروا به مردم و شهروندان می گردد.
 
قدرت طلبی:

حکام طاغوتی قدرت طلبند و سعی می کنند کلیه مناصب و قدرت ها بهآن ها ختم شود. در اسلام، مقام و مسؤولیت اجتماعی برای کامجویی نیست و قدرتو سیاست ابزاری در جهت احقاق حق و استکمال انسانی است. هر چه مسؤولیت بیشتر و بزرگ تر باشد، بار وظیفه سنگین تر است. امام علی ( علیه السلام) درپاسخ ابن عباس که کفش وصله دار حضرت را بی ارزش دانست فرمود:
»
و الله لهی احب من امرتکم هذه الا ان اقیم حقا او ادفع باطلا«
 
تکبر و برتری طلبی:

حکام طاغوتی مستکبرند و این امر موجب عدم مشورت بامردم می شود . خود بزرگ بینی مانع نزدیکی به مردم و ایجاد رابطه صحیح باآنان می گردد:
«
ان فرعون علا فی الارض و جعل اهلها شیعا یستضعف طائفة منهم» (۵)
همانا فرعون در زمین تکبر و گردن کشی کرد و بین اهل آن تفرقه و اختلاف افکند.
نظام طاغوتی مردم را دسته دسته می کند و اتحاد آن ها را به تفرقه مبدل می سازد و آن ها را به خود جلب می کند:
2 – حکومت دینی : که در آن منبع قانون خداوند است و حکومت امانتی در دست حاکمان است . حاکمیت منحصر به خداست و قانون فرمان و حکم خداست

ضرورت تشکیل حکومت اسلامی :

1- عمل پیامبردرتشکیل حکومت  :  سنت ورویه ی پیغمبر اکرم ( ص ) دلیل بر لزوم تشکیل حکومت است ؛ زیرا اولاً ، خودتشکیل حکومت داد و ثانیا ً برای پس از خود به فرمان خدا ، تعیین حاکم کردهاست . وقتی خدواند متعال برای جامعه ی پس از پیامبر اکرم ( ص ) تعیین حاکممی کند به این معنا است که حکومت پس از رحلت رسول اکرم ( ص ) نیز لازم است .

2- ضرورت استمرار اجرای احکام الهی ؛  این حرف که قوانین اسلام تعطیل پذیر یا منحصر و محدود به زمانی و مکانیاست ، برخلاف ضرور یات اعتقادی اسلامی است . بنابراین ، چون اجرای احکام پساز رسول اکرم ( ص )، و تا ابد ضرورت دارد . تشکیل حکومت بدون دستگاه اجرا واداره ، که همه ی جریانات و فعالیت های افراد را از طریق اجرای احکام تحتنظام عادلانه درآورد ، هرج و مرج به وجود می آورد و فساد اجتماعی و اعتقادیواخلاقی پدید می آید .

3- ماهیت و کیفیتقوانین اسلام که بدون حکومت قابل اجرا نیست : ماهیت وکیفیت این قوانین می رساند که برای تکوین یک دولت و برای اداره ی سیاسی واقتصادی و فرهنگی جامعه تشریح گشته است ؛ اولاً احکام شرع حاوی قوانین ومقررات متنوعی است که یک نظام کلی اجتماعی را می سازد . در این نظام حقوقی ،هر چه بشر نیاز دارد فراهم آمده است . ... ثانیاً ، با دقت در ماهیت وکیفیت احکام شرع ، درمی یابیم که اجرای آن ها و عمل به آن ها مستلزم تشکیلحکومت است و بدون تأسیس یک دستگاه عظیم و پهناور اجرا و اداره ، نمی توانبه وظیفه ی اجرای احکام الهی عمل کرد .

اما هر حکومتی دارای معیارهایی است که این موارد از منظر امام خمینی به شرح زیر است :

۱-قانونی بودن حکومت (قانون در اینجا به مفهوم قانون الهی یا فرمان و حکم خداست)؛

۲-الهی بودن حکومت ؛

۳-مردمی بودن حکومت؛

۴-غیر استبدادی بودن حکومت؛

۵-مشروطه بودن به مفهوم اینکه حکومت کنندگان مقید به مجموعه ای شرط ها باشند.

۶-اینکه حاکمیت در حکومت اسلامی منحصر به خداست

۷-عادل بودن حکومت

۸-هدف حکومت اسلامی تامین سعادت بشر است

۹-حکومت وسیله ای است برایتحقق عدالت و سعادت بشر؛

۱۰-اتکاء به آرای عمومی داشتن

۱۱-مجری احکام اسلام بودن

۱۲

/ 0 نظر / 25 بازدید